گروه فیزیک ویسیان

 

گرما و بدن انسان

گرمایی که به بدن منتقل می شود و یا از بدن خارج می گردد و نیز انرژی گرمایی که خود بدن تولید می کند باعث تغییر دمای بدن می شوند. دمای معمولی بدن در یک گستره ی باریکی قرار دارد (بیشتر از 35 درجه سانتی گراد و کمتر از 42 درجه سانتی گراد). اگر دمای بدن از این گستره بالاتر یا پایین تر رود ممکن است یک آسیب برگشت ناپذیر و سرانجام مرگ را به همراه داشته باشد.هر سه روش انتقال گرما ( همرفت ، رسانایی و تابش ) در تغییردمای بدن انسان نقش دارند. همرفت و رسانش باعث انتقال گرما به سطح بدن و سرانجام انتقال آن به محیط می شوند ، ولی انتقال گرما به روش تابش بین سطح بدن و محیط انجام می گیرد. جریان همرفتی در بدن از نوع واداشته ( تحمیلی) است و توسط گردش خون انجام می گیرد. وقتی دمای بدن افزایش یابد جریان خون در سطح بدن افزایش پیدا کرده تا گرما توسط گردش خون (در واقع توسط جریان همرفتی) به سطح بدن منتقل شود و سپس ازبدن خارج شود بر عکس وقتی دما کاهش یابد جریان خون در سطح بدن کاهش می یابد تا آهنگ اتلاف گرما کند شود. به همین دلیل شخص گرما زده ظاهری سرخ رنگ و و برافروخته دارد در حالی که شخص سرما زده رنگ پریده به نظر می رسد و لبان و سر انگشتان او کبود هستند. وقتی گرما به سطح بدن رسید هر سه روش انتقال گرما برای خارج کردن گرما از بدن او کمک می کنند مشروط به اینکه دمای محیط از دمای بدن پایین تر باشد.وقتی دمای محیط از دمای بدن بالاتر باشد تنها تبخیر از افزایش غیر قابل کنترل دمای بدن جلو گیری می کند .تبخیر عرق ، با توجه به اینکه تبخیر یک فرایند گرما گیر است و هنگام تغییر حالت آب به بخار گرمای زیادی نیاز است، باعث می شود که گرمای زیادی از بدن گرفته شود ودر نتیجه بدن خنک شود . تبخیر آب از شُش ها نیز نقش قابل ملاحظه ای در این مورد دارد . اگر دمای بدن انسان تا حدود 42 درجه ی سانتی گراد افزایش یابد ساز و کارهای خنک کننده ی بدن نمی توانند آن را کنترل کنند و در این صورت دخالت عوامل خارجی ، نظیر پاشوره با الکل لازم است. هنگامی که دمای بدن خیلی پایین می آید نیز همین مشکل وجود دارد، سوخت و ساز مواد غذایی در سلول ها کاهش یافته و در نتیجه گرمای تولید شده در بدن به اندازه ای نیست که از افت بیشتر دما جلو گیری کند.یک پدیده ی جالب هنگام پایین آمدن دمای بدن لرزش شدید و غیر قابل کنترل است . بیشتر ماهیچه های حرکتی در این لرزش نقش دارند در این فرایند مقدار خیلی کمی کار و مقدار خیلی زیادی انرژی تولید می شود که با کاهش دمای بدن مقابله می کند. به هر حال در شرایط عادی بدن توسط ساز و کارهایی که در بالا ذکر شد دمای خود را کنترل می کند اما در شرایط بحرانی نیاز به کمک گرفتن از عوامل خارجی است .

پيام هاي ديگران ()        link        ۱۳۸٦/۱٢/۱٠ - فرهاد گراوند